Χάρτα του Ρήγα ή Χάρτα της Ελλάδας. Αποτελεί κεντρικό έκθεμα της περιοδικής έκθεσης «Το Αρχιπέλαγος φλέγεται» της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Εντάσσεται στην τρίτη ενότητα με τίτλο Το ανεξάντλητον λατομείον του παρελθόντος, στην οποία παρουσιάζεται η επίδραση της ελληνικής αρχαιότητας στη δημιουργία της εθνικής συνείδησης για την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.
Η Χάρτα του Ρήγα, ένα από τα σημαντικότερα έργα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, αποτελεί σταθμό της ελληνικής χαρτογραφίας και συντέλεσε στη διαμόρφωση των ιδεών και του οράματος που ενέπνευσαν την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Περιλαμβάνεται στα πρώτα καταγεγραμμένα αντικείμενα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Χώρας Άνδρου και έφθασε στο νησί με τη μέριμνα του κορυφαίου Ανδριώτη διαφωτιστή, Θεόφιλου Καΐρη (1784-1853). Πρόκειται για ένα από τα λίγα σωζόμενα και γνήσια αντίτυπα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Πρόσφατα συντηρήθηκε στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο της Αθήνας.
Πρόκειται για χάρτη δώδεκα φύλλων, συνολικών διαστάσεων 2 Χ 2,10 μ., ο οποίος τυπώθηκε το 1797 σε 1.220 αντίτυπα στο τυπογραφείο του J. Nitsch με χαράκτη τον Fr. Müller. Αποτελεί μία ιδιαίτερα πλούσια απεικόνιση της Βαλκανικής χερσονήσου με πλήθος πληροφοριών και συμβόλων της ελληνικής παρουσίας από την αρχαιότητα μέχρι το έτος κατασκευής της. Συγκεκριμένα απεικονίζεται η περιοχή που ορίζεται από τον Δούναβη και το Λιβυκό Πέλαγος κατά γεωγραφικό πλάτος και από τη θάλασσα της Αδριατικής μέχρι τον Εύξεινο Πόντο κατά γεωγραφικό μήκος, μαζί με τμήμα της Μικράς Ασίας, τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους, την Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Περιλαμβάνει, επίσης, δέκα επιπεδογραφίες, δηλαδή, τοπογραφικά σχέδια και όψεις σημαντικών πόλεων ή τοποθεσιών της αρχαιότητας (Πλαταιές, Σαλαμίνα, Αθήνα, Θερμοπύλες, Σπάρτη, Δελφοί, Ολυμπία, Κωνσταντινούπολη, Σεράγι, Φερά). Επιπρόσθετα, απεικονίζονται μία κάτοψη αρχαίου ελληνικού θεάτρου, οι δύο όψεις 162 νομισμάτων και ένας κατάλογος σημαντικών προσώπων και ηγεμόνων της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι την εποχή του Ρήγα.
ΑΜΑ 263
Χρονολόγηση: 18ος αιώνας
Διαστάσεις: 2 μ. Χ 2,10 μ.
PHOTOS: © ΕΦΑ Κυκλάδων, Θάνος Καρτσόγλου
Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χώρας Άνδρου, την Παρασκευή 11.10.2024, η εκδήλωση για την εκπαιδευτική δράση με θέμα την Χάρτα του Ρήγα και τίτλο «Όποιος ελεύθερα συλλογάται, συλλογάται καλά», που διοργάνωσε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων με την ευγενική υποστήριξη του Δήμου Άνδρου.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλουμε στον Αντιδήμαρχο Σπ. Τσαούση, στις κ.κ. Ιωάννα Στεφανή και Άρτεμη Καμπουράκη, συντηρήτριες του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, οι οποίες μίλησαν για τη συντήρηση της Χάρτας του Ρήγα και στους κ.κ. Άγγελο Γιακουμάτο και Βασιλική Φατή, δημιουργούς των διοραμάτων της έκθεσης με playmobil, που πλαισιώνει την εκπαιδευτική δράση. Στην έκθεση παρουσιάζονται, επίσης, αντίγραφο του Ημερολογίου του Ολύμπου και όπλα του Θεόφιλου Καΐρη, που μας παραχώρησε γενναιόδωρα η κ. Ειρήνη Ευανθία Καΐρη – Γιαννουλοπούλου, την οποία ευχαριστούμε θερμά.
Εντός του Οκτωβρίου 2024 ξεκινά η υλοποίηση της εκπαιδευτικής δράσης με τη συμμετοχή σχολείων της Άνδρου, ενώ είναι δυνατός ο προγραμματισμός επισκέψεων και σχολείων εκτός νησιού κατόπιν συνεννόησης.
